İskele kiralama sözleşmesinde bulunması gereken maddeler
İskele kiralama işlemi, yalnızca ekipmanın belirli bir süre kullanılması ve kira bedelinin ödenmesinden ibaret değildir. Taşıyıcı sistemin güvenliği, parçaların eksiksiz teslimi, kurulum yöntemi, kullanım sınırları ve sahadaki sorumlulukların kimde olduğu açıkça belirlenmediğinde küçük bir anlaşmazlık ciddi maliyetlere dönüşebilir.
Kiralayan firma ile yüklenici, taşeron veya yapı sahibi arasında imzalanan sözleşme; teknik şartları, ticari koşulları ve iş sağlığı güvenliği yükümlülüklerini aynı metinde birleştirmelidir. Özellikle cephe iskelesi, kalıp iskelesi, mobil iskele ve ağır hizmet tipi çalışma platformlarında genel ifadeler yerine ölçülebilir ve denetlenebilir maddeler kullanılmalıdır.
İskele Kalıp Dünyası gibi sektör odaklı platformlarda üretici, tedarikçi, kiralama firması ve hizmet sağlayıcılarını karşılaştırırken sözleşme şartlarını da değerlendirmek gerekir. Uygun fiyatlı görünen bir teklif; nakliye, kurulum, söküm, eksik parça veya hasar bedelleri ayrıca hesaplandığında beklenenden pahalı hale gelebilir.
Tarafların ve işin kapsamının açıkça yazılması
Sözleşmenin ilk bölümünde kiraya veren ve kiracı tarafın ticari unvanı, adresi, vergi bilgileri, yetkili kişileri ve iletişim kanalları yer almalıdır. Gerçek kişi ile işlem yapılıyorsa kimlik bilgileri, şirketle işlem yapılıyorsa imza yetkilisinin temsil yetkisi kontrol edilmelidir. Yetkisiz bir kişinin imzaladığı sözleşme, uyuşmazlık halinde taraflar açısından sorun yaratabilir.
İskele hangi proje için, hangi adreste ve hangi kullanım amacıyla kiralanıyorsa bu bilgiler açıkça tanımlanmalıdır. Örneğin dış cephe sıva ve boya işleri için kurulan bir sistem ile ağır kalıp yüklerini taşıyacak bir platform aynı kapsamda değerlendirilemez. Projenin adı, şantiye adresi, bina yüksekliği, kurulacak cepheler ve çalışma alanının yaklaşık ölçüleri sözleşmeye eklenebilir.
Kiralama kapsamına yalnızca ana iskele elemanları değil, çaprazlar, platformlar, korkuluklar, ayak milleri, bağlantı elemanları, tekerlekler, merdivenler, ankraj parçaları, file ve branda sistemleri de dahil edilebilir. “Komple iskele” gibi belirsiz bir tanım yerine, parça listesi ve adetleri ekli bir keşif cetvelinde gösterilmelidir.
Teknik özellikler ve uygunluk şartları
Sözleşmede kullanılacak iskele sisteminin türü, malzemesi, standartları, taşıma kapasitesi ve boyutları belirtilmelidir. H tipi cephe iskelesi, flanşlı iskele, cuplock sistem, modüler iskele veya mobil çalışma iskelesi arasında teknik açıdan önemli farklar bulunur. Sistem adı yazılmakla birlikte kat yüksekliği, platform genişliği, çalışma sınıfı ve izin verilen yük değerleri de belirtilmelidir.
İskele elemanlarının yeni, ikinci el veya yenilenmiş olması teslim öncesinde kararlaştırılmalıdır. İkinci el ekipman kiralanıyorsa kaynak yerleri, bağlantı noktaları, korozyon durumu, eğilmiş parçalar ve deformasyonlar için kontrol prosedürü oluşturulmalıdır. Kiracı, teslim aldığı malzemenin mevcut durumunu fotoğraf, video ve imzalı teslim formu ile kayıt altına almalıdır.
Kurulumun kim tarafından yapılacağı kritik bir maddedir. Kiraya verenin yalnızca malzeme tedarik ettiği, kurulum ve sökümün kiracıya ait olduğu açıkça yazılabileceği gibi; keşif, statik değerlendirme, montaj, periyodik kontrol ve söküm hizmetlerinin tamamı kiralama firmasından da talep edilebilir. Kurulumu yetkin personelin yapması ve gerekli kontrol kayıtlarının düzenlenmesi şartı eklenmelidir.
Sözleşmeye ürünün teknik belgeleri, kullanım talimatı, uygunluk beyanı ve varsa periyodik kontrol raporu eklenmelidir. Şantiyede farklı bir amaçla kullanım, izinsiz parça değişimi veya taşıma kapasitesinin aşılması yasaklanacaksa bunun sonuçları da somut biçimde yazılmalıdır.
| Sözleşme konusu | Açıkça belirtilmesi gereken bilgiler | Belirsiz bırakılırsa doğabilecek sorun |
|---|---|---|
| Ekipman tanımı | Sistem türü, ölçüler, parça adetleri, taşıma kapasitesi | Eksik veya farklı malzeme teslimi |
| Kurulum ve söküm | Sorumlu firma, tarih, personel, kontrol yöntemi | Güvenlik açığı ve ek işçilik bedeli |
| Kira süresi | Başlangıç, bitiş, uzatma ve erken iade koşulları | Süre aşımı ve anlaşmazlık |
| Ücretlendirme | Kira bedeli, nakliye, montaj, KDV ve teminat | Sonradan çıkan masraflar |
| Hasar ve kayıp | Değerleme yöntemi, bildirim ve onarım süresi | Haksız kesinti iddiaları |
| İş güvenliği | Kullanım, denetim, hava koşulları ve acil durumlar | Sorumluluk karmaşası |
| Teslim alma | Sayım, fotoğraf, tutanak ve itiraz süresi | Eksik parçaların kime ait olduğunun belirlenememesi |
Teslim, nakliye ve saha koşulları
İskele kiralama sözleşmesinde teslim yeri ile teslim şekli ayrıntılı olarak yazılmalıdır. Malzemenin fabrika veya depo teslimi mi, yoksa doğrudan şantiye teslimi mi olduğu; yükleme, boşaltma ve katlara çıkarma işlerinin kime ait bulunduğu belirtilmelidir. Şantiye girişinin dar olması, vinç gerektirmesi veya çalışma alanının hazır olmaması gibi durumlar nakliye planını etkileyebilir.
Teslim sırasında tarafların birlikte sayım yapması ve parça listesini imzalaması önem taşır. Teslim tutanağında eksik, hasarlı, paslı, eğilmiş veya kullanıma uygun olmayan parçalar ayrı ayrı gösterilmelidir. Kiracı, teslimden sonra belirli bir süre içinde yazılı itirazda bulunmazsa görünür ayıpları kabul etmiş sayılacaksa, bu sürenin kaç gün olduğu sözleşmede yer almalıdır.
Şantiye zemininin taşıma kapasitesi, eğimi, drenaj durumu ve çevredeki enerji hatları da kurulumdan önce değerlendirilmelidir. İskele kiralayan firma ekipmanı sağlamış olsa bile zeminin hazırlanması veya ankraj noktalarının oluşturulması kiracıya ait olabilir. Bu nedenle “saha hazırlığı” ifadesi tek başına yeterli değildir; yapılacak işin niteliği ve tarafı açıkça tanımlanmalıdır.
Kötü hava koşulları, yoğun yağış, kuvvetli rüzgâr, don, deprem veya şantiye erişimini engelleyen resmi kararlar nedeniyle kurulumun ertelenmesi halinde uygulanacak yöntem de belirlenebilir. Böylece ekipman hazır olduğu halde kullanılamayan günler için kira bedelinin nasıl hesaplanacağı konusunda sonradan tartışma yaşanmaz.
Kira süresi, ücret ve ödeme düzeni
Sözleşmede kira başlangıç tarihi, planlanan bitiş tarihi ve fiili kullanımın hangi olayla başlayacağı açıkça belirtilmelidir. Ekipmanın şantiyeye bırakıldığı gün ile kurulumun tamamlanıp kullanıma açıldığı gün farklı olabilir. Taraflar, kira süresinin teslimde mi, kurulumun tamamlanmasında mı, yoksa teslim tutanağının imzalanmasında mı başlayacağını kararlaştırmalıdır.
Kira bedelinin aylık, haftalık veya proje bazlı olması; bedelin KDV dahil ya da hariç hesaplanması; fatura tarihi ve ödeme vadesi sözleşmede yer almalıdır. Nakliye, montaj, söküm, ankraj, file, branda, teknik kontrol ve bekleme ücretleri temel kira bedelinden ayrıysa her biri için fiyat veya hesaplama yöntemi gösterilmelidir. Güncel demir fiyatları gibi piyasa verileri malzeme maliyetlerini izlemek için yararlı olsa da, kira bedelinin değişip değişmeyeceği ayrıca yazılı bir endeks veya revizyon maddesiyle düzenlenmelidir.
Depozito veya teminat alınacaksa tutarı, ödeme zamanı, hangi hallerde mahsup edilebileceği ve iade süresi belirtilmelidir. Teminatın hasar dışında kira borcu, kayıp parça, temizlik gideri veya gecikme bedeli için kullanılıp kullanılamayacağı açık bırakılmamalıdır. Kiraya verenin tek taraflı ve belgesiz kesinti yapmasını önlemek için fotoğraflı tespit, servis raporu veya karşılıklı tutanak şartı getirilebilir.
Kira süresinin uzaması halinde yeni dönem bedelinin nasıl hesaplanacağı da önemlidir. Otomatik uzama varsa bildirim süresi, uzatmanın minimum kaç gün olacağı ve tarafların hangi yöntemle bildirim yapacağı yazılmalıdır. Erken iade halinde kalan kira bedelinin tamamının ödeneceği, belirli bir tazminat alınacağı veya kullanılmayan dönem için indirim yapılacağı seçeneklerinden biri açıkça seçilmelidir.
Kullanım, bakım ve iş güvenliği sorumlulukları
İskele sisteminin güvenli kullanımı için görev dağılımı sözleşmenin en önemli bölümlerinden biridir. Kiracı, iskeleyi yalnızca kararlaştırılan işlerde ve izin verilen yük sınırları içinde kullanmalıdır. Platformlara ilave malzeme yığılması, korkulukların sökülmesi, ankrajların değiştirilmesi veya başka bir ekipmanın izinsiz bağlanması yasaklanabilir.
Günlük görsel kontroller, kötü hava sonrasında yapılacak incelemeler ve çalışma sırasında fark edilen deformasyonların bildirilmesi için prosedür hazırlanmalıdır. Hasarlı parça tespit edildiğinde kullanımın durdurulacağı, kiraya verene hangi süre içinde haber verileceği ve onarımın kim tarafından yapılacağı belirlenmelidir. Kiracının kendi personeli tarafından yapılan müdahalelerin, kiraya verenin yazılı iznine tabi olması güvenlik açısından yararlı olabilir.
İş sağlığı ve güvenliği mevzuatından doğan yükümlülükler sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz. Buna rağmen taraflar arasındaki görev paylaşımı ayrıntılandırılabilir. Kurulum projesi, ankraj hesabı, montaj ekibinin eğitimi, saha kontrolü, kişisel koruyucu donanım, düşmeye karşı koruma ve çalışma alanının çevrilmesi gibi başlıklar ayrı ayrı ele alınmalıdır.
Sözleşmede kaza veya tehlikeli durum halinde izlenecek bildirim yolu da bulunmalıdır. Acil iletişim kişileri, olay yeri güvenliği, resmi mercilere bildirim, teknik inceleme ve hasarlı ekipmanın karantinaya alınması gibi adımlar önceden belirlenirse olay sonrasında delillerin kaybolması önlenebilir. Sigorta poliçesi bulunan taraf, poliçenin kapsamını ve istisnalarını diğer tarafa bildirmelidir.
Hasar, kayıp, fesih ve uyuşmazlık hükümleri
Kiralanan ekipmanın normal kullanım sonucu oluşan yıpranması ile kullanıcı hatasından kaynaklanan hasar birbirinden ayrılmalıdır. Boya aşınması, yüzeysel kirlenme veya makul kullanım izleri otomatik olarak hasar kabul edilmemelidir. Buna karşılık kesilme, kaynakla değiştirme, eğilme, kırılma, aşırı korozyon veya kayıp parça için uygulanacak bedel hesaplama yöntemi açıkça yazılmalıdır.
Hasar bedelinin yeni ürün satış fiyatı üzerinden mi, ikinci el piyasa değeri üzerinden mi, yoksa onarım faturası üzerinden mi hesaplanacağı önceden kararlaştırılmalıdır. Kiraya verenin kendi fiyat listesini tek taraflı uygulaması yerine, güncel servis teklifi, üretici fiyatı veya bağımsız ekspertiz gibi bir ölçüt kullanılabilir. Hasarlı ekipmanın onarımı yapılmadan bedel kesilecekse kiracının inceleme ve itiraz hakkı korunmalıdır.
Tarafların sözleşmeyi feshedebileceği durumlar da somut olmalıdır. Ödeme gecikmesi, izinsiz kullanım, güvenlik kurallarının ihlali, ekipmanın üçüncü kişiye devredilmesi, iflas veya projenin durdurulması fesih nedeni olarak düzenlenebilir. Fesih sonrasında sökümün kaç gün içinde yapılacağı, ekipmanın sahada bırakılması halinde kira bedelinin devam edip etmeyeceği ve erişim sağlanamazsa ne olacağı belirtilmelidir.
Uyuşmazlık halinde önce yazılı bildirim ve makul bir çözüm süresi öngörülebilir. Çözüm sağlanamazsa yetkili mahkeme ve icra daireleri, uygulanacak hukuk, delil niteliğindeki elektronik kayıtlar ve bildirim adresleri sözleşmede gösterilmelidir. Elektronik posta veya kayıtlı elektronik posta kullanılacaksa hangi adreslerin geçerli olduğu ayrıca yazılmalıdır.
İmzadan önce kontrol edilmesi gerekenler
Sözleşme imzalanmadan önce teknik ek, fiyat teklifi, teslim listesi ve iş programı aynı bilgilerle karşılaştırılmalıdır. Teklifte bulunan ancak sözleşmede yer almayan bir hizmet, uyuşmazlık halinde talep edilemeyebilir. Özellikle montaj dahil, nakliye dahil, kurulum sonrası kontrol ve söküm dahil gibi ifadelerin kapsamı yazılı hale getirilmelidir.
Dijital kaynaklardan bilgi toplanırken teknik ekipman kayıtları ile konu dışı içeriklerin birbirinden ayrılması da önemlidir. Örneğin bir Blackjack Switch rehberi, çevrim içi içerik değerlendirmesine ilişkin olabilir; ancak iskele seçimi yapılırken üretici belgeleri, taşıma kapasitesi ve yetkili servis kayıtları esas alınmalıdır. Ticari kararlar, doğrulanabilir teknik ve hukuki belgelere dayanmalıdır.
- Taraf bilgilerini, proje adresini ve kullanım amacını eksiksiz yazılı hale getirin.
- İskele türü, parça adedi, ölçüler, kapasite ve teknik belgeleri sözleşme ekine koyun.
- Nakliye, montaj, söküm, depozito ve ek ücretleri ayrı kalemler halinde belirleyin.
- Teslim ve iade sırasında fotoğraflı, imzalı tutanak düzenleyin.
- Hasar, iş güvenliği, fesih ve uyuşmazlık prosedürlerini imza öncesinde netleştirin.
İyi hazırlanmış bir kiralama sözleşmesi, yalnızca kira bedelini güvence altına almaz; şantiyedeki iş akışını, çalışan güvenliğini ve ekipmanın geri teslim sürecini de düzenler. Hazır bir şablonu doğrudan kullanmak yerine, projenin yüksekliği, iskele sistemi, kullanım süresi ve tarafların hizmet kapsamına göre metni uyarlamak gerekir. İskele Kalıp Dünyası üzerinden uygun tedarikçi ve kiralama firmalarını karşılaştırırken, teklifleri bu maddelerle birlikte değerlendirin ve imzadan önce teknik ekleri yetkili bir uzmana inceletin.